Yaklaşık 4.000 yıl önce, günümüz Pakistan, batı Hindistan, doğu İran ve Afganistan’ın bazı bölgelerinde yükselen İndus Vadisi Uygarlığı, tarihin en eski medeniyetlerinden biri olarak ortaya çıkmıştır. Bu medeniyetin insanları sadece büyük şehirler inşa etmekle kalmamış, aynı zamanda yüzlerce işaret içeren ve henüz çözülememiş bir yazı sistemi geliştirmiştir. Harappan yazısı olarak adlandırılan bu işaretler, çeşitli şekillerde olup, bir köşesinde kare olan bir elmas, her iki ucunda üç parmak olan bir U, ya da içinde asteriks şeklinde bir simge bulunan bir oval şeklinde tasvir edilmiştir.
Günümüze kalan metinlerin çoğu; kil ya da taş gibi bozulmayan malzemelere kazınmış haldedir. Ancak bu belirsiz yazı sistemi hiç çözülüp çözülemeyecek mi? Yapay zeka (YZ) bu çözümde yardımcı olabilir mi? Wolverhampton Üniversitesi’nden hesaplamalı dilbilimci Michael Philip Oakes, İndus Vadisi Yazısı üzerine yapılan çalışmalarda dikkate değer ilerlemeler kaydedilmiş olmasına karşın, metinlerin büyük çoğunluğunun kısa olduğunu ve ortalama beş işaret içermesi nedeniyle çözümlemenin zorlaştığını belirtmektedir.
Araştırmacılar, İndus Vadisi Yazısı’nın bir dil içerip içermediği konusunda da net bir kanıya varamamışlar. Hatta bazı akademisyenler, bu yazının bir dili kodlamak yerine, kişi ya da varlıkları sembolize eden işlevler taşıdığını öne sürmüştür. Yapay zeka, olası işaret değerlerini belirlemekte faydalı olabilir ancak tam bir çözümleme için nihai rehberlik yine insan araştırmacılara düşecektir.
Ne yazık ki, çok sayıda kısa ve tekrarlı metin, bu yazının doğru bir şekilde çözümlenebilmesi önündeki ana engellerden biri olarak kalmaktadır. Gelecekteki arkeolojik kazılarla birlikte, daha uzun metinler veya tanınmış bir dil ile birlikte kullanılan metinlere ulaşılabilirse, bu kadim dilin çözülmesi daha yakın bir olasılık olacaktır.
Kaynak: Live Science
