İsveç’te yapılan DNA analizleri, 5.500 yıl önce Neolitik dönemde yaşamış bir avcı-toplayıcı genç kızın, babasının kemikleriyle birlikte gömüldüğünü ortaya çıkardı. İsveç’in Gotland adasında bulunan Ajvide sahasında gerçekleştiren kazılarda, Çukurcuklu Çömlek Kültürü’ne ait mezarların detaylı incelemesi, bu döneme ait sosyal yapılar hakkında önemli bilgiler sunuyor.
Ajvide sahası, Avrupa’nın avcı-toplayıcı topluluklarına dair nadir bulgular sunan bir yerleşim yeri olup, burada bulunan mezarlarda yakın akrabalık bağlarına dair izlere rastlandı. Yerel halkın sanılanın aksine, çoğunlukla çekirdek aile dışında, daha uzak akrabalarla birlikte gömüldüğü belirlendi. Bu bulgular, Neolitik topluluklar arasında çekirdek ailenin ötesindeki ilişkilerin de önemli olduğunu gösteriyor.
Popülasyon genetikçisi Tiina Mattila’nın liderliğindeki çalışmada, dört mezarın genetik analizi yapıldı ve Proceedings of the Royal Society B dergisinde yayımlandı. Mattila, çalışmada Neolitik döneme ait mezarların korunmuş olmasının nadir olduğunu ve bu tür çalışmalarda sıkça sınırlı veriler bulunduğunu belirtiyor. Ajvide’de bulunan mezarlardan elde edilen genetik veriler, burada gömülü bireylerin çoğunun birinci değil, ikinci ya da üçüncü derece akrabalar olduğunu gösteriyor. Bu da topluluğun soy ilişkilerini iyi bildiği ve geniş aile ilişkilerinin sosyal önem taşıdığını düşündürüyor.
Araştırmacılar, gelecekte bu mezarlıktan çıkarılan tüm iskeletleri analiz etmeyi planlıyorlar. Bu, eski avcı-toplayıcı toplulukların sosyal yapısı, yaşam tarzları ve gömme ritüelleri hakkında daha fazla bilgi sunabilir ve Neolitik dönem topluluklarına dair daha geniş bir anlama katkı sağlayabilir.
Kaynak: Mattila, T. et al. 2026. Genetic relatedness mattered in the co-burial ritual of Neolithic hunter–gatherers. Proceedings of the Royal Society B.
