Araştırmalar, ağır metal kirliliğine yönelik düzenlemelerin, kurşunun tehlikeleri ortaya çıktıktan sonra halkın bu toksik metalden korunmasında oldukça etkili olduğunu gösteriyor. Özellikle ABD Utah Üniversitesi’nden demograf Ken Smith ve ekibi, Utah bölgesinden elde edilen tarihi saç örneklerini analiz ederek bu durumu belgelenmiş durumda.
Araştırma, elde edilen 100 yıllık saç örneklerine dayanarak, kurşun kirliliğine dair düzenlemelerin uygulamaya konulmadan önce kurşun seviyelerinin bugünkü seviyelerinden 100 kat daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Çalışma, Salt Lake City bölgesinde yaşayan 47 kişinin bebeklikten yetişkinliğe kadar korunmuş saç örneklerini inceleyerek gerçekleştirildi. Bilim insanları, bu örneklerdeki kurşun maruziyetini kütle spektrometrisi ile belirledi.
Kurşun maruziyetinin insan sağlığı üzerinde oldukça zararlı etkileri mevcut ve kurşunun güvenli bir maruziyet seviyesi bulunmamakta. 20. yüzyılın ilk yarısında başlıca toksik maruziyet kaynaklarından birisi olan kurşunlu benzinin, 1920’lerde motorda vuruntuları önlemek için benzinlere eklenmesi, ancak tamamen yasaklanması 1996 yılında mümkün oldu. Bununla birlikte, önemli kurşun düzenlemeleri 1990’lardan önce yürürlüğe girmeye başlamıştı. Richard Nixon tarafından kurulan ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) 1970 yılında faaliyete geçmesiyle birlikte, kurşun maruziyetinde ani bir düşüş görülmeye başlandı.
Araştırma, 1916-1969 yılları arasında özellikle Salt Lake City bölgesinde yer alan iki aktif kurşun eritme tesisinin de etkisiyle çok yüksek olan kurşun seviyelerinin, 1970 ve sonrasındaki düzenlemeler ve tesislerin kapatılmasıyla birlikte önemli ölçüde düştüğünü gösteriyor. Uzmanlar, bu tür çevre düzenlemelerinin kurşun gibi toksik kirleticileri kontrol etmede etkili olduğunu ancak bu düzenlemelerin günümüzde yeniden gözden geçirilmesi gibi tehditlerle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekiyor.
Özellikle, 2025 yılında EPA ve dönemin Başkanı Donald Trump tarafından ilan edilen düzenlemeler, EPA’nın temiz hava, toprak ve su sağlamadaki bazı hükümlerinin kaldırılabileceğine işaret edebilir. Ancak uzmanlar, EPA’nın geçmişteki uygulamalarının olumlu etkilerine dikkat çekerek bilim temelli düzenlemelere bağlı kalmanın önemine vurgu yapıyor.
Araştırma detayları için: Cerling, T.E., Fernandez, D.P., & Smith, K.R. (2026). Lead in archived hair documents a decline in lead exposure to humans since the establishment of the US Environmental Protection Agency. PNAS, 123, e2525498123. PNAS
