İran‘da güvenlik güçlerinin göstericilere yönelik şiddetli müdahalesi, ülke genelinde büyük yankı uyandırdı. Ekonomik krizle tetiklenen olayların etkisiyle geçen aralık ayında başlayan kitlesel protestolar, hükümetin internet erişimini keserek ve şiddet kullanarak bastırma girişimleri nedeniyle daha da büyüdü. Resmi raporlar, protestolar sırasında yaklaşık 3.117 kişinin öldüğünü iddia ederken, İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) bu rakamın 6.126 olduğunu belirtiyor. Ölenler arasında 86 çocuk ve 5.777 gösterici bulunuyor.
İran’da yaşanan krizler, ekonomik sorunlar, su kıtlığı ve kuraklık, nüfusun büyük bir kısmını etkiliyor ve bu durum sosyal huzursuzluklara yol açıyor. Ülke içindeki göç istatistikleri, son 30 yılda en az 30 milyon kişinin yer değiştirmiş olduğunu gösteriyor, bu da nüfusun yaklaşık üçte birine tekabül ediyor.
Etnik ve dini çeşitliliği ile bilinen İran, farklı grupların hak talepleriyle de karşı karşıya. Kürtler, Azerbaycan Türkleri ve Beluçlar gibi farklı etnik gruplar, devlet tarafından sistematik olarak dezavantajlı konuma itildiklerini ifade ediyorlar. Örneğin, Mahsa Jina Amini adlı genç bir Kürt kadının gözaltında ölümü, ülkede büyük çaplı protestolara yol açtı.
İran’ın kuzeyinde Azerbaycan Türkleri ve güneydoğusunda Beluçlar, tarihsel olarak devlet karşıtı hareketlerin merkezi olmuş durumdalar. İdam cezalarının sıkça uygulandığı Belucistan, aynı zamanda ülkenin en yoksul bölgelerinden biri olarak biliniyor.
Bu etnik gruplar arasındaki huzursuzluk, devletin baskıcı politikalarının yanı sıra ekonomik ve sosyal sorunlardan da besleniyor. Tahran yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle komşu ülkelerle işbirliği yapmakta ve bu durum da bölgede yaşanan gerilimleri tırmandırmaktadır.
İran’daki siyasi sistem, etnik kökenlerin üzerine çıkmayı hedeflese de mevcut sistemin geniş bir toplum desteği elde edemedikleri görülüyor. İran, iç sıkıntıları aşarken aynı zamanda farklı etnik grupların talepleri ve dış baskılarla da mücadele ediyor. Bu koşullar altında, ülkenin geleceği belirsizliğini korumakta.
