Güneş patlamalarının Dünya’nın atmosferine olan etkisi uzun süredir bilinen bir durum. Bilim insanlarının son araştırmaları, bu enerji patlamalarının deprem oluşumunu da etkileyebileceğini öne sürüyor. Güneş patlamaları ile atmosferin iyonosfer tabakasındaki yüklü parçacıklar arasında oluşan değişimler, yer kabuğundaki elektriksel kuvvetleri etkileyerek fay hatlarının dengesini bozabilir ve depremlere yol açabilir.
Araştırmada, Dünya‘nın yer kabuğu ve 400 kilometre yükseklikteki iyonosfer tabakası, devasa bir bataryanın iki ucu gibi ele alınmıştır. Güneş patlamaları, elektriksel yüklü parçacıkların dönüşüm süreçlerini başlatarak, iyonosferdeki elektronları etkileyip daha az irtifalarda negatif yük tabakası oluşturur. Bu durum, yer kabuğundaki elektrostatik kuvvetleri artırarak fay hatlarında basınç değişikliklerine yol açabilir.
Japonya’da meydana gelen ve güneş patlamalarının yoğun olduğu bir döneme denk gelen 2024 Noto Yarımadası depremi, araştırmacıların bu modeli desteklemelerine neden oldu. Ancak, araştırmacılar arasındaki görüş ayrılıkları bu hipotezin doğruluğu konusunda dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor. Birçok bilim insanı, modelin aşırı basit olduğunu ve gerçek dünyanın karmaşıklığını yansıtmadığı görüşünde.
Victor Novikov gibi uzmanlar, fay hatlarının direncini ve yer kabuğunun elektrik iletim kapasitesini göz önünde bulundurmadığı için bu teorinin gerçekçi olmadığını ifade ediyorlar. Araştırmanın, uzay havası ile plaka tektoniği arasındaki bağıntıları anlamada bir başlangıç noktası sunduğu ve daha derin analizlerle test edilebileceği belirtiliyor.
Bu çalışma, güneş aktivitelerinin yer hareketlerini nasıl etkileyebileceğine dair yeni bir hipotez sunarken, bilim dünyası için correlation ve causation arasında dikkatli bir ayrım yapmanın önemini bir kez daha göstermektedir.
Kaynak: Mizuno, A., Kao, M., & Umeno, K. (2026). Possible mechanism of ionospheric anomalies to trigger earthquakes — Electrostatic coupling between the ionosphere and the crust and the resulting electric forces acting within the crust. International Journal of Plasma Environmental Science and Technology, 20(1), e01003. https://doi.org/10.34343/ijpest.2026.20.e01003
