Uykusuzluk bağırsak kök hücreleri üzerinde zararlı etkilere neden olarak inflamatuvar bağırsak hastalıklarına (IBD) yol açabilir. Araştırmacılar, uykusuz kalan farelerin bağırsağındaki kök hücrelerin sayısında azalma gözlemledi ve bağırsak zarının yenilenme kapasitesinin düştüğünü fark etti. Bu durum, bağırsakların inflamatuvar hastalıklara karşı daha hassas hale gelmesine neden olabilir.
Journal Cell Stem Cell adlı dergide yayımlanan araştırma, beyindeki uyku merkezi ile bağırsak hücreleri arasında iletişim sağlayan bir yolu tanımladı. Bu anormal sinyallerin bağırsak zarının yenilenme kapasitesini azalttığı saptandı. Harvard Tıp Fakültesi’nden nörobilimci Dragana Rogulja, uykunun sadece beyin için değil, genel sağlık için de önemli olduğunu vurguladı.
Kronik uyku problemleri dünya genelinde yetişkinlerin %10’unu etkiliyor ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları, diyabet, yüksek tansiyon ve majör depresif bozukluk gibi bir dizi kronik durumla ilişkili. IBD’li bireylerin %75’inden fazlası uyku bozuklukları yaşadığını bildiriyor. Yaklaşık 1.200 IBD hastası üzerinde yapılan bir çalışmada, uyku problemi yaşayanların nüks etme riskinin, iyi uyuyanlara kıyasla iki kat daha fazla olduğu görüldü.
Araştırmanın fareler üzerinde yapılan kısmında, iki gün boyunca uykusuz bırakılan farelerin bağırsaklarında oksidatif stres belirtileri gözlemlendi. Uykusuzluk ayrıca farelerin bağırsaklarında serotonin seviyesini yükseltti. Araştırmacılar, vagus sinirini keserek bu etkinin nasıl önlenebileceğini incelemeyi planlıyor. Gelecekte, insan bağırsak organoidleri kullanılarak terapötik hedeflerin test edilmesi amaçlanıyor.
Kaynak: Zhang, M., et al. (2026). Sleep disturbance triggers aberrant activation of vagus circuitry and induces intestinal stem cell dysfunction. Cell Stem Cell, 33(2), 306-324.e8. https://doi.org/10.1016/j.stem.2026.01.002
