Araştırmacılar, kaybolduğu sanılan en eski gece gökyüzü haritasını yeniden gün yüzüne çıkarma çabalarında önemli bir yol kat ettiler. Hipparchus olarak bilinen ünlü antik astronomun bu haritası, bir başka metnin altında gizlenen yıldız kataloğunu açığa çıkaran parşömenlerin X-ışınlarıyla taranması sonucu bulundu. Telescopun icadından yüzyıllar önce, M.Ö. 190 ile 120 yılları arasında yaşayan Hipparchus, Batı dünyasında böyle bir kataloğu ilk defa oluşturmayı başaran astronom olarak biliniyor.
Bu bilimsel keşif, 2022 yılında yapılan detaylı bir inceleme sırasında başladı. 6. yüzyıldan kalma bir manastır el yazmasında, Hipparchus’un yazdığı antik bir yıldız haritasına ait izler bulunduğu saptandı. Orta Çağ’da parşömenlerin yeniden kullanılması yaygın olduğundan, burada da mürekkep kazınarak parşömen farklı bir metin için tekrar kullanılmış.
Son gelişmeler çerçevesinde, bu el yazması SLAC Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı’nda X-ışını taramalarına tabi tutuluyor. Kullanılan teknoloji sayesinde, metin zarar görmeden içeriğindeki kimyasal bileşenler ayrıştırılabiliyor. Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nden tarihçi Victor Gysembergh, bu koordinatların ne kadarının kurtarılabileceğini görmek istediklerini belirtti ve bu çalışmanın bilimin doğuşuyla ilgili önemli sorulara ışık tutacağını vurguladı.
Bu parşömenlerdeki mürekkep demir zengini iken, altındaki metinler Yunanca yazıldığı için kalsiyum izleri taşıyor. Bu farklı kimyasal imzalar, araştırmacıların gizli metni açığa çıkarmalarına olanak tanıyor. İlk taramalarda, birkaç yıldız tanımlamasıyla birlikte “Aquarius” referansına ulaşıldı. Uzmanlar, daha fazla tarama yaparak metni tamamen ortaya çıkarmayı umut ediyor.
Codex Climaci Rescriptus olarak bilinen bu el yazması, dünyanın en eski sürekli faal Hristiyan manastırı olan Mısır’daki Azize Katerina Manastırı’ndan alındı ve titizlikle The Museum of the Bible’dan (Washington DC) analiz için taşındı. Yaklaşık 200 sayfalık bu eserin tamamını taramak için dünya genelinde daha fazla koordinasyon gerekebilir. Ancak şimdiye kadar atılan adımlar, ilk gece gökyüzü haritasının yeniden gün ışığına çıkarılabilmesi için umut verici.
Kaynak: KQED
