Birleşmiş Milletler (BM), üye devletlerin aidatlarını zamanında ödememesi nedeniyle “acil mali çöküş” riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Kuruluşun genel sekreteri António Guterres, yazdığı bir mektupta, BM’nin derinleşen bir mali krizin içinde olduğunu ve bu durumun programların yürütülmesini tehdit ettiğini belirtti.
BM, 193 üye ülkeye, zorunlu mali yükümlülüklerini yerine getirmeleri veya kuruluşun mali kurallarını tamamen yeniden gözden geçirmeleri gerektiğini ifade etti. Özellikle, BM’nin en büyük katkı sağlayıcısı olan Amerika Birleşik Devletleri’nin, düzenli ve barışı koruma bütçelerine katkı yapmayı reddetmesi ve bir dizi ajansdan çekilmesi, bu mali krizin daha da derinleşmesine neden oldu. ABD’nin bu tavrı, birçok ülkenin aidatları ödememeye başlamasıyla birleşince, BM’nin program ve operasyonlarını finanse etmesi zorlaştı.
BM Genel Merkezi’nde tasarruf amacıyla alınan tedbirler kapsamında yürüyen merdivenler sık sık kapatılıyor ve ısıtma sistemleri azaltılıyor. Guterres, üye devletlerin BM Şartı uyarınca üzerlerine düşen mali yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, tüm sistemin bütünlüğünün tehlikeye gireceği konusunda uyardı.
Bu finansal darboğazın nedenlerinden biri, BM’nin programlarının bütçesi uygulanamadığında, harcanmayan para miktarını üye ülkelere geri verme zorunluluğu. Bu da, alınmamış paranın iade edilmesi gibi bir durum yaratıp, krizi daha da derinleştiriyor. Guterres, daha önce benzer mali krizlerle karşılaşılmış olmasına rağmen, bu durumun önceki krizlerden farklı ve daha ciddiyetli olduğunu vurguladı.
BM ajansları, insani krizlerle başa çıkabilmek adına talep ettikleri bütçeleri nadiren tam olarak alabiliyor. Ancak son 12 ay, özellikle zorlu geçti. Bunun yanı sıra, birçok ülke de dış yardım bütçelerinde ciddi kesintilere gidildiğini açıkladı ki bu da kaçınılmaz olarak BM’nin çalışmalarını etkiliyor.
