Küresel sağlık tehdidi oluşturan ve “Göz Ardı Edilen Tropik Hastalıklar” arasında yer alan şistozomiyaz, evrim geçirerek daha da tehlikeli hale geldi. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, parazit yeni bölgelere uyum sağlamaya başladı ve “melez” türler ortaya çıktı. Bu durum, hastalığın kontrolünü zorlaştırıyor ve şistozomiyazın daha geniş kitleler üzerinde tehdit oluşturmasına yol açıyor.
Salyangozların yaşadığı sular aracılığıyla bulaşan bu parazit, insan vücuduna girerek yıllarca belirti vermeden kalabiliyor. Zaman içinde karaciğer, akciğer ve cinsel organlara yerleşen parazit, oluşturduğu doku hasarlarıyla organ yetmezliğine, kısırlığa ve kansere neden olabiliyor. Bu nedenle şistozomiyaz, gelişen belirtileriyle ciddi bir sağlık tehdidi olarak öne çıkıyor.
Malavi’deki Liverpool Wellcome Klinik Araştırma Programı’ndan Prof. Janelisa Musaya, melez türlerin tespitinin zorluğuna dikkat çekerek uyarıda bulundu. Musaya, test edilen örneklerin %7’sinin melez olduğunu ancak bu oranının esas tehdidin sadece görünen kısmı olduğunu belirtti. Musaya, melezlerin kontrolünün zor ve geniş kapsamlı önlemler alınması gerektiğine vurgu yaptı.
Türkiye’de daha önce yalnızca yurtdışı kaynaklı vakalarda rastlanan şistozomiyaz, iklim değişikliği ve seyahatler dolayısıyla Avrupa’nın güneyinde salgınlara neden olmaya başladı. Bu durum, hastalığın tropikal bölgeler dışına yayıldığını ve küresel bir sağlık riski taşıdığını gösteriyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, 2018 ile 2023 arasında tropik hastalıklarla mücadeleye yönelik yardımlar %41 oranında azaldı. Uzmanlar, melez türlerin mevcut ilaçlara direnç geliştirme ihtimalinden endişe duyurken, bu durumu kontrol altına almak için uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekiyor. Ayrıca, melez türlerin cinsel organları etkileyen türlerinin teşhisinin güçleşmesi, hastalığın yanlış tanımlanmasına ve yayılmasına neden olabiliyor.
Kaynak: DSÖ
