Vietnam’da yapılan kazılarda keşfedilen 2.000 yıllık insan dişleri, diş karartma geleneğinin köklerinin Demir Çağı’na kadar uzanabileceğini gösteren önemli ipuçları sunuyor. Bu bulgu, Vietnam kültürünün bilinen bir parçası olan diş karartmanın tarihsel derinliğini gözler önüne seriyor.
Kuzey Vietnam’daki Dong Xa yerleşiminde yürütülen arkeolojik araştırmalarda, bu geleneksel uygulamaya yönelik en erken doğrudan bilimsel kanıtlar içeren dişler bulundu. Bu dişlerin yer aldığı mezarda yapılan organik materyal analizleri, keşfin 2.000 yıl öncesine tarihlenmesini sağladı. Diş minesinde tespit edilen olağandışı yüksek demir ve kükürt seviyeleri, geleneksel diş karartma formüllerinde kullanılan demir-tanen karışımlarına işaret ediyor.
Araştırmalar, Dong Son Tunç Çağı kültürü döneminde başlamış olabilecek bu uygulamanın, bölgedeki topluluklar arasında ortak bir kültürel kimlik ifadesi olarak benimsendiğini düşündürüyor. Analizler, diş boyamanın kasıtlı bir kozmetik uygulama mı yoksa beslenme alışkanlıklarının bir sonucu mu olduğunu belirlemek için yürütüldü. Çalışmalar, diş karartmanın eski toplumların sosyal sınırlarında ve kültürel kimliklerinde önemli bir rol oynayabileceğini vurguluyor.
Bulgular, izlenilen tekniklerin zamanla geliştiğini ve bu geleneğin, Asya-Pasifik genelinde yaygın olduğunu gösteren tarihsel kayıtlarla destekleniyor. Gelecekte yapılacak araştırmalar, diş karartma gibi güzellik uygulamalarının nasıl evrildiğini inceleyerek daha geniş perspektifler sunabilir.
Bu çalışma, Archaeological and Anthropological Sciences dergisinde yayımlanmıştır.
Kaynak: Zhang, Y., Wang, Ys., Nguyen, V. et al. (2026). “A kingdom with blackened teeth 2,000 years ago: tracing the practice of tooth blackening in ancient Vietnam”. Archaeol Anthropol Sci 18, 29.
