Science Advances dergisinde yayımlanan bir araştırma, Umhlatuzana kaya sığınağında yaklaşık 50 bin yıl öncesine ait ok uçlarında yavaş etkili zehirler tespit edildiğini ortaya koydu. Stockholm Üniversitesi Laboratuvar Arkeolojisi Profesörü Sven Isaksson’un öncülük ettiği bu çalışma, tarih öncesi avcı-toplayıcıların bitkilerin biyokimyasal özelliklerini bilinçli bir şekilde kullandığını kanıtladı. Araştırmada analiz edilen ok uçlarındaki zehirlerin, avcıların avlarını uzun süre takip etmesini sağlayarak kullanılan zaman ve enerji miktarını azalttığı belirtildi.
Zehirli okların varlığı, tarih öncesi insanların kompleks düşünce becerilerine işaret ediyor. Zehirlerin anında değil, zamanla etkili olması, bu insanlar arasında gelişmiş bir neden-sonuç ilişkisi kurma yeteneği ve planlı avcılık pratiğinin varlığını gösteriyor. Bu durum ileri düzey zihinsel planlama gerektiriyor ve avcı-toplayıcı toplulukların farmakoloji bilgisinin gelişmiş olduğunu ortaya koyuyor.
Güney Afrika’daki Howiesons Poort kültürüne ait 65 bin ile 60 bin yıl öncesine tarihlenen bu ok uçları, daha önce keşfedilen dolaylı kanıtlardan çok daha eski bir tarihe işaret ediyor. Bulgular, güneye özgü bitkilerden elde edilen buphandrine ve epibuphanisine rastladı. Bu bitkisel toksinlerin Boophone disticha olarak bilinen bir yerel bitkiden elde edildiği düşünülüyor. Araştırmaya katılmayan Johannesburg Üniversitesi arkeologlarından Justin Bradfield, bu bulgunun zehirli maddelerin on binlerce yıl boyunca korunabildiğini göstererek yeni araştırmaların kapısını araladığını belirtti.
Araştırma ekibi, bundan sonraki çalışmalarında kaya sığınağındaki daha genç tabakaları incelemeyi ve zehirli ok kullanımının tarihin farklı dönemlerinde de devam edip etmediğini anlamayı amaçlıyor. Bu keşif, arkeoloji dünyasında, zehirli silahların kullanım tarihini derinlemesine anlamaya yönelik önemli bir adım olarak kabul ediliyor.
Kaynak: Science Advances
