Antik Sibirya’da Çene Rekonstrüksiyonu Ameliyatı: 2500 Yıllık İleri Tıp Teknikleri
Yaklaşık 2500 yıl önce Sibirya’da yaşamış genç bir kadının çenesine yapılan cerrahi müdahale, antik toplumların şaşırtıcı tıbbi bilgi seviyesini gözler önüne seriyor. Rusya Bilimler Akademisi Sibirya Şubesi’nden Dr. Andrey Letyagin, CT taramaları sayesinde bu tür bir cerrahi işlemle ilk kez karşılaştıklarını belirtiyor.
CT taramaları, Antik Avrupa’nın İskitlerle ilişkili Pazyryk kültürüne ait bu genç kadının çene eklemine zarar veren bir baş yaralanması geçirdiğini ortaya koyuyor. Bu yaralanmanın sonrasında gerçekleştirilen ameliyat, kadının sağ temporomandibular eklemine (TMJ) hasar vermiş ve konuşma ile yemek yeme yetisini etkilemişti. Antik dönemde at üstünde geçirilen kazaların bu tür yaralanmalara yol açabileceği düşünülüyor. Ancak, Pazyryk kültürü muazzam tıbbi bilgilere sahipti; kadının çene eklemlerine ince kanallar açılmış ve eklemler at kılı veya hayvan tendonu gibi materyallerle sabitlenmişti.
Novosibirsk Devlet Üniversitesi Nükleer ve Yenilikçi Tıp Laboratuvarı Başkanı Vladimir Kanygin, bu keşfin Pazyryk kültürünün yüksek tıp seviyesini belgeleyen detaylı bir örnek olduğunu ifade ediyor. Başarıyla gerçekleştirilen ameliyat da dahil olmak üzere, kadının yaşamına verilen değeri kanıtlıyor.
Pazyryk Kültürü, Güney Sibirya’daki Altay Cumhuriyeti’nde yer alan Ukok Yaylası’nda gelişen bir Demir Çağı topluluğudur. Derin bir anatomi bilgisine sahip olan bu toplum, trepanasyon gibi cerrahi işlemleri ve mumyalama ritüellerini ustalıkla uygulamış, bu da onların insan vücuduna dair derin bir anlayışa sahip olduklarını göstermektedir.
1994 yılındaki arkeolojik keşifler sırasında, beş alçak höyükten oluşan bu nekropolda, 25-30 yaşındaki bir kadının mezarı bulunmuştur. Mezarındaki incelemeler, kadının yaşadığı zorluklara rağmen bir süre daha sürdürdüğü hayatını ortaya koyarken, çenesindeki aşınmalar kendisinin yaşamına adaptasyonunu gösteriyor. Bu yeni bulgular, Pazyryk halkının karmaşık cerrahi işlemleri başarıyla uyguladığını teyit etmektedir.
Kaynak: Live Science – https://www.livescience.com/
