Osaka Metropolitan Üniversitesi’ndeki bilim insanları, incelemelerini yaptıkları temizlikçi balıkları (Labroides dimidiatus) üzerinde dikkat çekici bir davranış tespit etti. Ayna karşısına yerleştirilen küçük resif balıkları, yalnızca kendi yansımalarını tanımakla kalmayarak bu yansımalara yiyecek parçacıklarıyla deneyler yaptı. Bu bulgular, bu sosyal balık türünün genellikle yunuslar gibi deniz memelileriyle ilişkilendirilen karmaşık bir bilişsel süreç olan ‘olay testini’ gerçekleştirebildiğini gösteriyor.
Araştırma, Bilim Yüksekokulu’nda Özel Araştırmacı Shumpei Sogawa ve Özel Profesör Masanori Kohda liderliğinde yürütüldü. Önceki araştırmalar, temizlikçi balıklarının fotoğraflarda kendilerini tanıyabildiğini ortaya koymuştu. Bu yeni davranış, hayvanların bilişsel düzeylerini incelemek için yaygın olarak kullanılan ayna testi deneyleri sırasında ortaya çıktı.
Deneylerde balıklara, paraziti anımsatan işaretlemeler yapıldı. Daha önce ayna ile karşılaşmamış olan balıklar bile yansımalarını kullanarak bu yapay ‘parazitleri’ bulmayı ve çıkarmayı öğrendi. Balıklar, işaretleri silmeye çalışırken, çoğu durumda ilk saat içinde bu davranışı sergiledi. Ortalama olarak, kazıma davranışı sadece 82 dakikada gözlemlendi.
İlk kez ayna karşısına konulan balıklar birkaç gün içerisinde ayna karşısında beklenmedik bir davranış sergiledi. Bazı bireyler, akvaryumun tabanından küçük bir karides parçası alıp, aynanın yanına taşıyarak bıraktı. Karides aşağı doğru süzülürken, balıklar bu hareketi aynadaki yansımalarında izledi ve camı tekrar tekrar yokladı. Araştırma ekibi, bu davranışı ‘olay testi’ olarak adlandırıyor. Balıklar, aynayı kendi bedenleri yerine dış bir nesne ile test edip, karidesin gerçek hareketi ile yansımalardaki hareketini karşılaştırarak aynanın nasıl çalıştığını araştırdı.
Temizlikçi balıklarının ayna karşısındaki bu davranışları, gelişmiş bir benlik farkındalığı işlemeyi yansıttığı yönündeki savı güçlendiriyor. Dr. Sogawa bulguların, aynayı kendini tanıma düzeyinde kullanan türlerin sayısının yalnızca sınırlı birkaç türle sınırlı olmadığını, balıklar dahil olmak üzere daha geniş bir taksonomik grupta yaygın olduğunu düşündürdüğünü açıkladı.
İlerleyen dönemlerde araştırma ekibi, kendini fark etme durumunu geniş bir hayvan yelpazesinde, hatta omurgasızlarda bile incelemenin öneminin artacağına inanıyor. Profesör Kohda, bu araştırmadan edindikleri bilgilerin, sadece akademik konuları değil, aynı zamanda hayvan refahı, tıbbi araştırmalar ve yapay zeka araştırmaları gibi yaşamlarımızı ilgilendiren konuları da etkileyebileceğini belirtti.
Kaynak: Scientific Reports Makalesi.
