Bilim insanları, Ay’ın maria adı verilen geniş bazalt alanlarının üzerine uzanan fay sırtlarının ilk küresel haritasını derlediler. Bu çalışma, Ay‘ın yüzeyine dair sismik aktivitelerin daha önce düşünülenden çok daha yaygın olduğunu gösteriyor. Yapılan incelemeler, bu sırtların bazılarını jeolojik olarak oldukça yakın bir tarihte, birkaç on milyon yıl önce oluşmuş olarak tarihlendiriyor. Ay, yavaşça küçülüyor ve yüzeyi buruşuyor; bu durum, hem Ay’ın iç yapısı hakkında hem de gelecekteki sismik aktiviteler ve termal geçmişi hakkında daha fazla bilgi edinmemizi sağlayacak.
Apollo dönemi nezdinde biliyoruz ki, Ay’ın yüksek bölgelerinde lobate skarpa adı verilen çatlaklar yaygın olarak görülürken, araştırmalar benzer yapıların Ay’ın maria bölgelerinde de var olduğunu ilk kez ortaya koydu. Bu yenilikçi araştırma, Ay’ın iç aktivitesinin dört buçuk milyar yıl öncesine, ilk oluşumuna kadar izlenebildiğini gözler önüne seriyor. Ay’ın sıcak, lavlarla kaplı ilk hali zamanla soğumuştur; bu süreç, Ay’ın yüzeyinde gördüğümüz farklı şekillerin temelini oluşturuyor.
NASA’nın Ay Keşif Uydusu’ndan alınan yüksek çözünürlüklü görüntülerle, daha önce belgelenmemiş 1,114 küçük mare sırtı (SMR) segmenti haritalandı. Toplamda, hem Ay’ın görünen yüz hem de uzak yüzünde 2,634 SMR segmenti tespit edildi. Araştırmacılar, bu yapıları çevreleyen alanlardaki küçük kraterleri sayarak, fayların son hareketinin zamanlamasını tahmin ettiler. Çalışma, SMR’lerin, 310 ila 50 milyon yıl önce oluştuğunu, en genç olanlarının ise yaklaşık 52 milyon yaşında olduğunu gösterdi.
Ay’ın büzülmesi, hem taşlı yüksek bölgelerde hem de karanlık bazalt yüzeylerde kendini gösteriyor ve bu farklı bölgelerin benzer küresel stresler altında biçimlendiğini ileri sürüyor. Bu bulgular, Ay’daki potansiyel sismik kaynakların envanterini genişleterek, gelecekteki keşiflere yönelik yeni fırsatlar sundu. Çalışmanın bulguları “The Planetary Science Journal”da yayımlandı.
Kaynak: The Planetary Science Journal
