Gökbilimciler, radyo dalga boylarında yapılan en büyük gökyüzü araştırmasının verilerini yayımladı ve bu veri seti, insan gözünün çıplak gözle göremediği yaklaşık 13.7 milyon gök cismine ait bilgileri içeriyor. LOFAR İki Metrelik Gökyüzü Araştırmasının (LoTSS-DR3) üçüncü verisi olan bu çalışma, kozmik nesnelerin eşi benzeri görülmemiş bir koleksiyonunu sunuyor.
Bu araştırma, Evren’in en aşırı fenomenlerinden bazılarını, süper kütleli kara deliklerin yaydığı ölüm ışınlarıyla alışılmadık şekillere bürünen galaksileri kapsıyor. Kuzey gökyüzünün yüzde 88’ini kapsayan ve yıllar süren gözlemler sonucu toplanan 13,000 saatlik veriyi içeren bu çalışma, ilk kez bu kadar geniş ve detaylı bir gökyüzü haritasını mümkün kıldı.
AstroN ve Leiden Üniversitesi’nden baş araştırmacı Timothy Shimwell, “Bu veri seti, on yılı aşkın süredir yapılan gözlemler, geniş çaplı veri işleme ve bilimsel analizlerin bir sonucudur,” diyor. LOw Frequency ARray (LOFAR) kullanılarak yapılan bu araştırmada, Avrupa’nın dört bir yanına yayılmış 20,000 antenin oluşturduğu bir interferometre kullanıldı.
Almanya’daki Jülich Süper Bilgisayar Merkezi’nde bir süper bilgisayar kullanarak analiz edilen 18.6 petabayt veri, astronomların kara deliklerin kozmik evrimi nasıl şekillendirdiğini ve genç yıldızların patlayarak hayat bulduğunu gözlemlemesine olanak sağladı. Bu tür büyük verilerin işlenmesi ve saklanmasında önemli bir rol oynayan LOFAR, gelecekteki geniş çaplı projeler için de yol açmış durumda.
LOFAR Projesi, şimdiye kadarki en enerjik parçacıkların üzerimize doğru geldiği kara delik jetlerinden başlayarak Samanyolu ve diğer galaksilerin tozlarla kaplı kalplerinden geçerek ulaşabilen düşük frekanslı radyo yayılımlarını inceleyerek, evreni yeni bir açıdan anlamamıza imkân tanıyor.
Kaynak: Astronomy & Astrophysics Link: https://www.astron.nl
