Hayvan deneylerinde umut vaat eden yeni bir üçlü ilaç tedavisi, pankreas kanserine karşı potansiyel bir çözüm sunuyor. Oldukça düşük bir hayatta kalma oranına sahip olan pankreas kanseri, beş yıllık sağ kalım oranıyla sadece yüzde 13’lük başarı gösteriyor. Geç dönemde teşhis edilen hastalar için bu oran yüzde 1’e kadar düşüyor.
PNAS dergisinde 2 Aralık’ta yayımlanan bir araştırmada, araştırmacılar aynı anda üç kanser gelişimi yolunu engelleyen yeni bir kombinasyon tedavisi test etti ve bu tedavi, farelerde umut verici sonuçlar sundu. Araştırmanın yazarları, pankreas kanseri olan hastaların hayatta kalma oranlarını artırabilecek yeni kombinasyon tedavileri tasarlama fırsatının doğduğunu belirtiyor.
Erken evre pankreas kanseri, karın içinde belirgin semptomlar göstermeden sessizce büyüyebilir. Hastalık tespit edildiğinde, genellikle diğer organlara yayılmış olduğu için cerrahi müdahaleyle çıkarılması zor hale gelir. Standart kemoterapiler, hızla bölünen tüm hücreleri hedef alır ve bu durum tümör büyümesini kontrol altına alırken ciddi yan etkilere neden olabilir. Ancak yeni üçlü ilaç tedavisi, farelerin kanserinin geri dönmesini önlemekle kalmadı, aynı zamanda genel olarak toksik olmayan bir etki gösterdi ve herhangi bir yıkıcı yan etkiye neden olmadı.
Pankreas kanserlerinin neredeyse tamamı, normalde hücre bölünmesini kontrol eden “KRAS” adlı bir gende meydana gelen mutasyonla ilişkilidir. Mevcut araştırmadan önce, CNIO’daki deneysel onkoloji grubunda görev yapan Carmen Guerra ve ekibi, KRAS mutasyonlarını ve ilgili yolları araştırarak pankreas tümörlerinin hayatta kalmasına nasıl yardımcı olduklarını inceledi. Sonuçlar, STAT3 adlı bir proteinin, diğer yolaklar bloke edildiğinde aktif hale geldiğini ortaya koydu. Bu durum, STAT3’ün bir yedek hayatta kalma yolu olarak göreve başladığını düşündürdü.
Ekip, bu yolağı genetik olarak bloke ettiklerinde tümörlerin küçüldüğünü gözlemledi ve STAT3’ün gerçekten de bir “direnç mekanizması” olduğunu doğruladı. Üçlü ilaç tedavisi, afatinib ve daraxonrasib gibi mevcut ilaçlar ile STAT3’ü devre dışı bırakan yeni bir bileşiği içeriyor. Bu tedavi fareler üzerinde denendiğinde, üç farklı modelin hepsinde tümörler tamamen yok edildi.
Tedavi ayrıca direnç gelişimini de önledi ve tümörler tedaviden sonra en az 200 gün boyunca geri dönmedi. İlaç kombinasyonu farelerde toksik veya ciddi yan etkilere neden olmadı ve halihazırda insanlar üzerinde test edilmiş bazı ilaçların yan etkileri olduğu biliniyor. Araştırmacılar, alternativler geliştirmeyi ve tedaviyi farklı genetik profillere sahip tümörler üzerinde de test etmeyi planlıyor.
Kaynak: Liaki, V., et al. (2025). A targeted combination therapy achieves effective pancreatic cancer regression and prevents tumor resistance. Proceedings of the National Academy of Sciences, 122(49). https://doi.org/10.1073/pnas.2523039122
