Portekiz’in yaklaşık 1.000 kilometre açığında bulunan King’s Trough Kompleksi, okyanusun en çarpıcı yer altı yapılarından biri olarak göze çarpıyor. Bu devasa yapı, yaklaşık 500 kilometre boyunca uzanarak paralel hendekler ve derin çukurlar dizisinden oluşuyor. King’s Trough’un doğu kenarında yer alan Peake Deep, Atlantik Okyanusu’nun en derin noktalarından biri olarak biliniyor.
GEOMAR Helmholtz Okyanus Araştırmaları Merkezi Kiel liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, King’s Trough’un oluşumuna dair yeni ipuçları keşfetti. Araştırma sonuçları, Amerikan Jeofizik Birliği (AGU) tarafından yayınlanan “Geochemistry, Geophysics, Geosystems” (G-Cubed) dergisinde yer aldı. Çalışmanın baş yazarı Dr. Antje Dürkefälden, ekibin elde ettiği bulguların, King’s Trough’un neden tam olarak bu bölgede geliştiğini ilk kez açıkladığını belirtti.
Yeni araştırma, yaklaşık 37 ila 24 milyon yıl önce Avrupa ve Afrika’yı ayıran bir levha sınırının, Kuzey Atlantik Okyanusu’nun bu bölgesinden geçtiğini gösteriyor. Tektotik plakaların hareketi sonucu, bölgedeki yer kabuğu doğudan batıya doğru açılarak kırılmıştır. King’s Trough’un çevresindeki okyanus kabuğu, dünya mantosundan yükselen sıcak materyal nedeniyle önceden olağandışı derecede kalınlaşmış ve ısınmıştı. Bu durum, bölgeyi mekanik olarak zayıflatmış ve levha sınırının burada kaymasına neden olmuş olabilir. Bu süreç, Azorlar manto sütununun erken bir uzantısı olarak kabul ediliyor.
Araştırmacılar, 2020 yılında METEOR adlı araştırma gemisiyle gerçekleştirilen M168 keşif gezisi sırasında topladıkları verileri kullanarak King’s Trough’un detaylı bir haritasını çıkardılar. Yüzeyin altında meydana gelen manto aktivitelerinin ve hareketli tektonik plakaların etkileşimi, okyanus kabuğundaki büyük kırıkların gelişimini nasıl etkilediğine dair önemli ipuçları sunuyor. King’s Trough’un şekillenişi, Atlantik Okyanusu’nun daha geniş jeodinamik geçmişine de ışık tutuyor ve benzer süreçlerin bugün hala devam ediyor olabileceğini gösteriyor. Araştırmanın diğer bulguları, Portekiz araştırma merkezi Estrutura de Missão para a Extensão da Plataforma Continental (EMEPC) ve diğer üniversitelerin katkılarıyla desteklendi.
Kaynak: Origin of the King\’s Trough Complex (North Atlantic): Interplay Between a Transient Plate Boundary and the Early Azores Mantle Plume. Geochemistry, Geophysics, Geosystems, 2025; 26 (12) DOI: 10.1029/2025GC012616
