Aşırı dayanıklılık gerektiren sporlar, tansikülose yani vücudun en önemli hücrelerinden olan kırmızı kan hücrelerine zarar verebilir. Amerikan Hematoloji Derneği’nin Blood Red Cells & Iron adlı dergisinde yayımlanan bir çalışma, ultra-maraton gibi uzun mesafe yarışlarının kırmızı kan hücrelerini esnekliğinden yoksun bırakarak işlevselliğini bozabileceğini ortaya koydu. Bu durum, yüksek efor gerektiren egzersizlerin vücudu güçlendirmek yerine bazen tahrip edici olabileceğini gösteriyor.
Daha önce yapılan araştırmalar, ultramaraton koşucularında yarışlar sırasında sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin bozulduğunu ve bu durumun potansiyel olarak anemiye yol açabileceğini göstermişti. Ancak bu sürecin ayrıntıları tam olarak anlaşılabilmiş değildi. Yeni çalışma, uzun yarışlar sonrasında kırmızı kan hücrelerinin esneklik kaybettiğini saptadı. Kırmızı kan hücrelerinin dar kan damarlarından geçerken oksijen taşıması ve atıkları uzaklaştırması gerekiyor; esneklik kaybı ise bu işlevleri kısıtlayabilir.
Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Kampüsü’nden Dr. Travis Nemkov liderliğindeki araştırma ekibi, ultra maraton koşucularını incelemek amacıyla 40 kilometrelik Martigny-Combes à Chamonix ve 171 kilometrelik Ultra Trail de Mont Blanc yarışlarına katılan 23 koşucudan yarış öncesi ve sonrası kan örnekleri aldı. Bu örnekler incelendiğinde, fiziksel stresin kan basıncındaki değişikliklerden, moleküler stresin ise enflamasyon ve oksidatif stresten kaynaklandığı gözlendi.
Uzun mesafeli yarışların ardından özellikle daha fazla kırmızı kan hücresinin parçalanarak yıprandığı görüldü. Araştırmacılar daha uzun yarışların kırmızı kan hücrelerinin daha fazla kaybına ve dolaşımdaki hücrelerin daha fazla zarar görmesine yol açabileceğini öne sürüyor.
İleride yapılacak çalışmaların, kişisel antrenman ve beslenme stratejileri geliştirmeye yardımcı olabileceği belirtiliyor. Ayrıca, bu bulgular kan saklama uygulamalarını geliştirebilecek bilgiler de sunabilir. Araştırma; aşırı dayanıklılık egzersizleri ve kan depolamanın, kırmızı kan hücrelerinin yaşlanmasını hızlandıran benzer mekanizmalara sahip olduğunu gösterdi.
Araştırmanın sınırlılıkları arasında katılımcı sayısının azlığı ve ırksal çeşitliliğin eksikliği yer alıyor. Gelecekte daha geniş katılımcı gruplarıyla ve zaman çizelgesi genişletilmiş ölçümlerle daha kapsamlı çalışmalar planlanıyor.
Kaynak: American Society of Hematology’s journal Blood Red Cells & Iron
