Kuzey Sırbistan’da bulunan ve 2.800 yıl öncesine tarihlenen bir toplu mezarın incelenmesi, Erken Demir Çağı Avrupa’sında kadınlara ve çocuklara uygulanan acımasız şiddetin izlerini gün yüzüne çıkarıyor. Gomolava arkeolojik alanındaki bu keşif, bölgedeki stratejik kitlesel şiddetin doğasını anlamak adına önemli ipuçları sunuyor.
Hrtkovci kasabasına yakın Gomolava’da ortaya çıkarılan mezar, MÖ 9. yüzyılda Sava Nehri üzerindeki çeşitli kültürel gruplar tarafından tekrarlanan yerleşim süreçlerinin yaşandığı bir alanda yer alıyor. Araştırmalar, bu dönemde toprak kullanımı ve mülkiyeti ile ilgili gerilimlerin varlığını ortaya koyuyor. Toplu mezardaki iskeletlerin yüzde 70’ten fazlasının kadınlar, yüzde 69’unun ise çocuklar olması, Avrupa tarihöncesine dair istisnai bir durumu işaret ediyor.
Gomolava arkeolojik alanındaki mezarda, künt kuvvet etkisiyle oluşmuş yaralar ve şiddet izleri bariz bir şekilde görülmekte. Araştırmalar saldırıların çeşitli aletler veya silahlarla gerçekleştirildiği ve saldırganların kurbanlardan belirgin şekilde daha uzun ya da at üzerinde olabileceklerini ortaya koyuyor. Ayrıca, kurbanların üçte birinin Gomolava dışından geldiği, stronsiyum izotop oranı analiziyle belirlenmiş.
Araştırmacılar, MÖ 9. yüzyılda, Karpat Havzası’ndaki hareketli toplulukların toprak kullanımı ve mülkiyeti konusunda çatışmalara yol açtığını belirtiyor. Bu çatışmalar, kadınların ve çocukların evlilik veya koruyucu aile yoluyla bir topluluktan diğerine aktarılmasına veya soy hatlarının kesintiye uğratılmasına neden olmuş olabilir.
Gomolava’da 1954 yılında keşfedilen bir diğer toplu mezardaki benzer bulgular, kitlesel şiddetin bu bölgede olağanüstü boyutlarda olduğunu gösteriyor. Arkeologlar, bu definlerin çatışmayı çözme veya gücü yeniden dengeleme yöntemlerinden biri olabileceğini ifade ediyor.
Araştırmalar sonucu, Gomolava‘daki mezarın, kitlesel şiddet ve gücün uygulatılmasını amaçlayan bir dizi eylemin parçası olduğu değerlendiriliyor.
Kaynak: Live Science, 23 Şubat 2026. Makale: Fibiger, L., Iraeta-Orbegozo, M., Koledin, J. et al. (2026). A large mass grave from the Early Iron Age indicates selective violence towards women and children in the Carpathian Basin. Nat Hum Behav.
