Şizofreni, bir kişinin gerçeği ayırt etmesini zorlaştıran psikozla karakterize edilen ciddi bir ruh sağlığı bozukluğudur ve Kanada nüfusunun yaklaşık yüzde birini etkilemektedir. Erken tanı, hastaların daha iyi tedavi ve sonuçlar almasına olanak tanırken, şu anda güvenilir biyobelirteçler bulunmamaktadır. Bu bağlamda, Kanada’da yapılan araştırmalar, plasentayı şizofreni riskine yönelik erken göstergeler içerebilecek olası bir kaynak olarak incelemektedir.
Plasenta, gebelik sırasında meydana gelen olayları kaydedebilir ve bu durum bebek için hem sağlıklı hem de sağlıksız koşulları yansıtabilir. Bu kavram, plasentanın olumsuz etkilenmesinin beyin gelişimini kısa ve uzun vadede zedeleyebileceğini öne süren plasenta-beyin ekseni olarak bilinir. Yapılan geniş çaplı klinik çalışmalarda, düşük doğum ağırlıklı bebeklerle sonuçlanan gebeliklerde plasentadaki belirli genetik belirteçlerin değiştiği tespit edilmiştir. Bu belirteçler, çocuklarda şizofreni riskinin artışı ve otizm gibi olumsuz davranışsal sonuçlarla güçlü bir şekilde ilişkilidir.
Özellikle Kanada’da esrar kullanımı hamilelikte artış göstermekte ve bu durumun çocukların beyin gelişimine, özellikle şizofreni riskine zararlı etkileri olduğu bilinmektedir. Araştırma ekibi, THC’nin (esrarın ana psikoaktif bileşeni) şizofreniyle ilişkilendirilen plasental belirteçleri değiştirip değiştirmediğini incelemiştir. Yapılan deneylerde, THC ile beslenen hamile hayvanların yavrularında erken yaşta azalan prepuls inhibisyonu gözlemlenmiştir. İnsan plasental hücrelerin kısa süreli (24 saatlik) THC maruziyeti de benzer gen artışlarını göstermiştir.
Bu bulgular, klinik açıdan önemli ipuçları taşıyor. Hamilelik sırasında esrar kullanımının bırakılması her ne kadar önerilse de, sosyal veya alışkanlık bağımlılığı nedeniyle birçok kişi için bu zor olabilir. Plasenta aracılığıyla şizofreni ile ilişkili belirteçlerin tespit edilmesi, yaşamın erken dönemlerinde olumsuz davranışsal sonuçları azaltmada potansiyel sunabilir. Ayrıca, doğum sonrası plasentanın incelenmesi, şizofreni riskinin değerlendirilmesi için pratik bir yol haline gelebilir. İleri araştırmalar, bu belirteçlerin diğer nörogelişimsel sonuçları tahmin etmeye olan etkisini ve babaların sağlık ve yaşam tarzlarının plasenta sağlığı üzerindeki etkilerini de içerecektir.
Kaynak: Daniel Hardy, Batı Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Fizyoloji ve Farmakoloji Bölümü
Orijinal makale: The Conversation
