Güney Tibet’teki düşen göl seviyelerinin, bölgede uzun süredir faaliyetsiz olan fayları tetikleyerek depremleri harekete geçirmiş olabileceği, Çin Jeolojik Bilimler Akademisi’nden Chunrui Li liderliğindeki bir ekip tarafından yapılan araştırmada ortaya kondu. Bu bulgu, dünya yüzeyi ile derin yer altı jeolojik faaliyetleri arasında beklenenden güçlü bir bağlantı olduğuna dair kanıtlara ekleniyor.
Yaklaşık 115,000 yıl önce, güney Tibet’te uzunluğu 200 kilometreyi aşan göller bulunuyordu. Ancak bugün, bu su kütlelerinin boyutları önemli ölçüde küçüldü; Nam Co Gölü bunun örneklerinden biri ve şimdi yalnızca 75 kilometre uzunluğunda. Araştırmacılar, bu büyük göllerin su kaybının yerel jeolojiyi etkileyebileceğini düşünüyor. Göller, yerkabuğunu ağırlıklarıyla baskı altına alırken, kuruduklarında bu yük azalarak kabuğun yükselmesine neden oluyor.
Bunun yanı sıra, Hindistan ve Avrasya’nın yaklaşık 50 milyon yıl önce çarpışmaya başlamasıyla güney Tibet’teki jeolojik aktivite artmıştı. Bu süreç, yerkabuğunda stres birikimine ve eski fayların patlamaya hazır hale gelmesine neden oldu. Kuruyan göllerin kabuğu yavaşça yükseltmesi bu eski fayları reaktive etmiş ve depremlere neden olmuş olabilir.
Araştırmacılar, Nam Co Gölü ve çevresindeki eski göl kıyılarını inceleyerek su kaybını haritalandırdı ve bilgisayar modelleriyle kabuğun ne kadar yükselmesi gerektiğini tahmin etti. Araştırmanın sonuçları, Nam Co Gölü ve güneyindeki diğer göllerin su kaybının yakındaki faylarda önemli hareketler yarattığını ortaya koyuyor. Bu hareketler yılda ortalama 0.2 ila 1.6 milimetre arasında değişiyor.
Çalışma, yüzeydeki süreçlerin yer altında önemli jeolojik değişimlere yol açabileceği fikrini destekliyor. Colorado State Üniversitesi’nden Sean Gallen, depremlerin yalnızca tektonik hareketlerin baskı biriktirdiği yerlerde ve bu baskı su kütlelerinin azalmasıyla dizginlenmiş durumda olduğunda ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Gelecekteki jeolojik risk değerlendirmelerinde, iklim değişikliğinin yer kabuğundaki stresi nasıl etkilediğinin de göz önünde bulundurulması gerektiği düşünülüyor.
Kaynak: Li, C., Li, H., Chevalier, M.-L., Pan, J., & Liu, F. (2026). Lake unloading drives fault slip and rift asymmetry in southern Tibet. Geophysical Research Letters, 53, https://doi.org/10.1029/2025GL120955
