Avrupa’nın CERN fizik laboratuvarı, dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) tarafından keşfedilen yeni bir parçacığı duyurdu. “Xi-cc-plus” adlı bu yeni parçacık, bugüne kadar tespit edilen 80. parçacık olarak açıklandı. Xi-cc-plus’un, kuantum mekaniğinin garip davranışlarını daha iyi anlamak için ipuçları sağlayacağı umut ediliyor.
Xi-cc-plus, temel yapı taşları olan kuarkların benzersiz bir kombinasyonu ile dikkat çekiyor. Yeni keşfedilen bu parçacık, iki “charm” kuark ve bir “down” kuarktan oluşuyor, bu da onu protonlardan dört kat daha ağır hale getiriyor. Çoğu kez üç kuarktan oluşan baryonlar, etrafımızdaki maddenin temel bileşenlerindendir. Protonlar ise iki “up” ve bir “down” kuarka sahiptir.
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, protonları yaklaşık 27 kilometrelik bir halka boyunca çarpıştırarak daha önce gözlemlenmesi zor olan bu gibi parçacıkları inceleme fırsatı sunuyor. Xi-cc-plus, 2023 yılında tamamlanan LHCb dedektörünün yükseltmeleri sonrasında tanımlanan ilk yeni parçacık olarak öne çıkıyor. CERN yetkilileri, bu keşfin, kuarkları baryon ve mezon gibi konvansiyonel yapıların yanı sıra tetraquark ve pentaquark gibi daha egzotik hadronlara bağlayan güçlü kuvvet teorisi olan kuantum renk dinamiği modellerini test etmeye yardımcı olacağını belirtiyor.
2017 yılında da benzer bir parçacık keşfi gerçekleştiren LHCb deneyi, bu kez ömrü oldukça kısa olan Xi-cc-plus’u saptamayı başardı. Bu keşif, CERN’in evrenin sırlarını ortaya çıkarmak için daha büyük bir parçacık çarpıştırıcısı olan Gelecek Dairesel Çarpıştırıcıyı inşa etme planları ile eş zamanlı olarak geliyor.
Kaynak: Agence France-Presse
